Шизофрения — симптомы, признаки, лечение, формы шизофрении

Men kasalmanmi? (ruhiy holatlarga nazar)

Hozirda jahondagi har to‘rt kishidan bittasi o‘z hayoti mobaynida turli ruhiy muammolarga yuz tutmoqda.

Xalqaro tashkilotlar atigi bir necha yildan keyin ruhiy kasalliklar sog‘liq tizimi uchun eng yirik muammoga aylanishini bashorat qilishgan.

Bunga sabab nima? Insonlar tobora ko‘proq ruhiy kasalliklarga chalinmoqdalarmi, yo-da tibbiyot ularning ko‘proq turini aniqlab, kasallik sifatida tan ola boshladimi?

Nyu Yorkdagi One World Counselling psixologik yordam markazi mutaxasisi Gulshoda Osterga ko‘ra, yaqin orada ruhiy muammolar hozirda eng ko‘p tarqalgan, deya hisoblanadigan yurak hastaliklaridan so‘ng ikkinchi o‘ringa chiqishi haqidagi bashoratlarga qo‘shiladi.

Statistik ma‘lumotlarga ko‘ra, hozirda o‘rtacha har 4 insondan bittasi ruhiy muammoga yuza tutadi. Bu holat keng tarqalganligiga qaramay, unga chalinganlarni kamsitish yoda ularga yovqarash hanuz saqlanib qolgan. Tushkunlikka tushganlar «zaif inson» sifatida ko‘riladi.

Insonlar tobora ko‘p chalinayotgan ruhiy holatlar orasida esa hozirda eng ko‘p tarqalayotgani — depressiya, ruhiy tushkunlik. Inson borki, hayotida kayfiyati tushib, qayg‘uga botgan vaqtlari bo‘ladi. Lekin shifokorlar bong urayotgan depressiya bilan shunchaki qayg‘uga botish orasida farq nima va qanday aniqlanadi?

Ruhiy vaziyat qachon muammoga aylanadi?

O‘z hayoti mobaynida har qanday inson ba‘zi hodisalarga javoban qayg‘uga tushishi normal holat. Lekin qayg‘uli ruhiyat saloamtlik muammosiga aylangan vaqti ham bo‘ladi.

Klinik ruhiy tushkunlik — depressiya nima?

Inson normal holatda hayotning past-balandliklariga bardosh berib, o‘zi va yaqinlari g‘amini yeyishni davom ettiradigan, o‘z mavjud potentsiallaridan foydalanish va jamiyatga foyda keltira oladigan vaziyatda bo‘ladi.

Har qanday inson qayg‘uga botgan yo-da asabiylashish holatini boshdan kechiradi. Lekin bu alomatlarning ruhiy kasallikka aylanganligining dastlabki belgisi — bu holatning uzoq, mutassil davom etishi va turtki sifatida biron hodisa yuz bermagan vaqtda ham ro‘y berishidir.

Читайте также:  Болезни легких – виды патологий и их лечение

Bu alomatlar shaxsning kundalik hayotiga salbiy ta‘sir ko‘rsatadigan darajaga yetgan vaqti jiddiy psixologik yoda ruhiy muammoga aylangan hisoblanadi.

Masalan, klinik tushkunlikka duchor bo‘lgan odam o‘ta chuqur va uzoq muddatli qayg‘uga tushadi, odamovi bo‘lib, g‘ayratdan qoladi.

Odatda bu alomatlar asta-sekinlik bilan bir necha hafta yo-da oylab rivojlanib keladi, lekin ba‘zida birdaniga shiddat bilan paydo bo‘lishi ham mumkin.

Klinik ruhiy tushkunlik muammosi bilan samarali yo‘lda kurashish uchun ular klassifikatsiya qilinadi. Kasallik asosan ikki keng guruhga bo‘linadi — asabiy va psixologik.

Asabiy guruhga inson normal holatining anchayin sezilarli turlari kiradi, masalan depressiya, kuchli mutassil xavotir yo-da biron harakatni qayta-qayta qilaverish. (masalan, qo‘lni qayta-qayta yuvaverish, hamma narsaning hamisha o‘z o‘rnida bo‘lishiga intilish kabi). Bu kabi alomatlarni o‘z hayoti mobaynida taxminan har 10 kishidan bittasi boshdan kechiradi.

Psixologik turdagi tushkunlikni esa taxminan har 100 kishidan biri boshdan kechirib, ular shaxsning voqelikni qabul qilishi, va shu asosda fikrlashi, qarorlar qabul qilishiga ta‘sir ko‘rsatadi. Ularga shizofreniya va bipolyar kasalliklari kiradi.

Ruhiy kasalliklar keng tarqalgan bo‘lsa ham, ko‘plar undan halos bo‘la oladilar yo-da u bilan qanday yashash yo‘llarini o‘rganadilar.

Ruhiy tushkunlikni nima keltirib chiqaradi?

Ruhiy tushkunlik, depressiyani aynan nima keltirib chiqarishi noma‘lum. Ammo jismoniy, psixologik va atrof-yaqindagi holatlar birgalikda omil bo‘lishi aytiladi.

Ko‘plab ruhiy kasalliklar avlodlar osha qaytalagani uchun irsiy bog‘liqlik bor degan taxminlar ham bor.

Mutaxassilarning ishonishlaricha, aksar ruhiy kasalliklar bir qator genlardagi o‘zgarishlarga bog‘liqdir va bu kabi genga ega bo‘lganlar ruhiy kasallikka chalinishga moyil bo‘ladilar. Ammo bu genning o‘zi kasallikni keltirib chiqarmaydi. Demak, inson bu kabi irsiy merosga ega bo‘lishi mumkin lekin bu degani albatta kasallik rivojlanadi deganini anglatmaydi.

Читайте также:  Самые нежные слова любимому мужчине, которые можно сказать ему прозой

Bu kabi genga ega bo‘lgan insonlar qayg‘u-azob, birovdan ajrab qolish, o‘zlariga nisbatan haqorat va tazyiq kabi omillar, yo-da «turtkilar»ga beriluvchanroq bo‘ladilar.

Hayotdagi og‘riqli hodisalar bu kabi beriluvchan shaxslarda kasalikka turtki berishi mumkin. Bu omillarga kasallik, ajrashish, yaqinlardan ajrab qolish, ish joyini yo‘qotish va hokazolar kiradi.

Ruhiy kasallikni qon tekshiruvi yoki shunga o‘xshash tekshiruv bilan aniqlab bo‘lmaydi.

Faqatgina mutaxassis barcha alomatlarni o‘rganib chiqib, uzoq vaqt kuzatuvlardan keyingina tashxis qo‘yishi mumkin.

Ko‘plab ruhiy kasalliklarning alomatlari esa bir-biriga o‘xshash, shu sababli aniq tashxis qo‘yish mushkul ish.

Ba‘zi mutaxassilarga ko‘ra, ruhiy kasalliklarni aniqlashning joriy mavjud usullari o‘ta tibbiy yondoshuvga asoslangan.

Ya‘ni ruhiy tushkunlikni inson tanasidagi bezlar tomonidan ishlab chiqariladigan serotonin moddasining miyadagi yetishmovchiligi keltirib chiqaradi, degan g‘oya bor.

Bu yondoshuv ruhiy kasalliklarni asosan miyadagi kimyoviy o‘zgarishlarga bog‘laydi.

Tanqidchilarga ko‘ra, bu yondoshuv ruhiy kasallikning hissiy omillarini nazardan qochiradi.

Bu yondoshuvdan kelib chiqib hozirda ruhiy tushunlikka uchraganlarga anti-depressant dori-darmonlarni belgilash keng tarqalgan. Bu dorilar esa talaygina noxush oqibatlarni keltirib chiqarishi ma‘lum. Ijobiy natijasi esa ko‘pda savol ostida.

Quyida Gulshoda Oster va boshqa ruhshunos mutaxassislarning tushkunlik va unga qarshi kurashish xususidagi maslahatlarini tinglang.

Samarqand Asab kasalliklar dispanseri qotil-enaga kasalligini tasdiqladi

Viloyat Asab-ruhiy kasallikliklar dispanseri Moskvada vahshiy qotillik amalga oshirgan enaga haqiqatdan ham kasalxonada “oʻtkir shizofreniya” kasalidan davolanganini tasdiqladi.

TOSHKENT, 2 mar — Sputnik. Samarqand viloyat Asab-ruhiy kasallikliklar dispanseri, Moskvada vahshiy qotillik amalga oshirgan enaga Gulchehra Boboqulova haqiqatdan ham kasalxonada “oʻtkir shizofreniya” kasalidan davolangan va psixiatr roʻyxatda turganini tasdiqladi.

“Gulchehra Boboqulova, haqiqatdan ham 2003 yildan boshlab bizning kasalxonada “Oʻtkir shizofreniya” diagnozi bilan roʻyxatda turgan”, — deyishdi kasalxonada Chorshanba kuni.

Читайте также:  Грибок на локтях может ли быть, симптомы, причины возникновения, лечение, профилактика

Kasalxona xabariga koʻra, Boboqulovada kasallik natijasida, “psixika buzilishi va oʻz hatti-harakati ustidan nazoratni yoʻqotish “ tez-tez boʻlib turardi.

Boboqulovaning dugonasi Aziza Gadoyeva aytishiga qaraganda, u Oʻzbekistonga oxirgi marta kelgan vaqtida oʻzini juda jahldor tutgan. Gadoyevaning fikricha bunga uning xushtori sabab boʻlgan.

Rossiya Tergov Qoʻmitasi xabariga roʻra, dushanba kuni Moskvada enaga boʻlib ishlayotgan ayol Gulchehra Boboqulova oʻz qarovi ostida boʻlgan bolani oʻldirib, uyga oʻt qoʻygan va koʻchaga chiqib ketgan.

Ushbu jinoyat sabablari oʻrganilmoqda, Rossiya Tergov qoʻmitasi xabariga koʻra, Boboqulovani kimdir gij-gijlagan boʻlishi mumkin. Maʼlum boʻlishicha sobiq xushtori Boboqulovani “ekstremistik islomiy gʻoyalar”ga daʼvat qilgan. Ayolning ushbu “mutlaq tushunarsiz” hatti-harakati tufayli, Tergov qoʻmitasi unga darhol asab-ruhiy ekspertiza oʻtkazishni belgiladi.

Ruhiy kasalliklar shifoxonasi Jumanazar akani g‘ayriixtiyoriy ravishda davolanishga muhtoj deb topdi

Ijtimoiy tarmoqda “o‘zga sayyoraliklar bilan uchrashgani” sabab mashhur bo‘lib ketgan Jumanazar Rahmonovning Namangan viloyati ruhiy asab kasalliklari shifoxonasi tomonidan tasdiqlangan kasallik tashxisi rasmi tarqaldi, deb yozmoqda “Sof.uz”.

Ekspertlar komissiyasi xulosasiga ko‘ra, Jumanazar Rahmonov yurish-turish, hayot tarzi, xatti-harakatlarida atrof-muhitdan qoniqmaslik, o‘zining gallyusinator-fantastik vasvasa g‘oyalari ta’sirida fantastik kechinmalari, davriy oneyroid ong buzilishlari, o‘zining fikrlarida qat’iy turishi, ayni vaqtdagi gallyusinator-fantastik kiritmalari, o‘zga olam, o‘zga sayyora haqidagi qat’iy fikrlari korreksiyaga tushmasligi, 1990-yilda ham yuqoridagi ruhiy buzilishlar kuzatilgani undagi “rekkurent shizofreniya, gallyusinator-fantastik vasvasa sindromi” tashxisini tasdiqlaydi.

“Shuning uchun Jumanazar Rahmonov aqli noraso deb topiladi. Ruhiy holatiga ko‘ra, Namangan viloyati ruhiy asab kasalliklari shifoxonasida g‘ayriixtiyoriy ravishda davolanishga muhtoj”, — deyiladi ekspertlar xulosasida.

Eslatib o‘tamiz, oktabr oyida o‘zga olam vakillari bilan uchrashgan otaxon paydo bo‘lgani haqidagi xabar o‘zbek internetini “portlatgandi”. Jumanazar aka noma’lum mavjudotlar bilan uchrashgani va ularning olamiga borib, tuzalmas dardlarga shifo topish yo‘llarini o‘rganib kelganini da’vo qilgandi.

Ссылка на основную публикацию
Шизофрения — симптомы и первые признаки
Шизофрения Основные факты Симптомы Шизофрения является психозом, таким психическим заболеванием, для которого характерны нарушения мышления, восприятия, эмоций, самовосприятия и поведения....
Шейные вены, набухание — Симптомы — Симптомы — Внутренняя Mедицина
Набухание и пульсация шейных вен Набухание и пульсация шейных вен — это характерный симптом повышения центрального венозного давления. В норме...
Шейный остеохондроз — причины, симптомы, лечение, диагностика
Межпозвоночный остеохондроз грудного отдела Остеохондроз — болезнь современного общества. Гиподинамия, неправильное питание приводят к патологическим изменениям в позвоночнике. Грудной остеохондроз...
Шизофрения — симптомы, признаки, лечение, формы шизофрении
Men kasalmanmi? (ruhiy holatlarga nazar) Hozirda jahondagi har to‘rt kishidan bittasi o‘z hayoti mobaynida turli ruhiy muammolarga yuz tutmoqda. Xalqaro...
Adblock detector